Milia Nedir? Göz Çevresindeki Beyaz Noktalar Neden Çıkar?

Prof. Dr. Yelda KapıcıoğluDermatoloji Uzmanı · Nişantaşı, İstanbulYayın: 1 Ocak 1970·8 dk okuma

Milia, cildin hemen altında keratin (derinin yapısındaki sert protein) birikmesiyle oluşan, 1–2 mm büyüklüğünde, sert, beyaz ya da sarımsı küçük kistlerdir. En sık göz çevresinde, göz kapaklarında, yanaklarda ve burun üzerinde görülür; zararsızdır, bulaşmaz, ağrı ya da kaşıntı yapmaz. Üzerinde açık bir gözenek bulunmadığı için sıkmakla çıkmaz; kalıcı olanlar dermatoloğun steril bir iğneyle açtığı küçük bir aralıktan boşaltılarak temizlenir.

Halk arasında “yağ bezesi” denmesi kafa karıştırır: içinde yağ değil, keratin vardır. Tek bir tanesine milium, çoğuluna milia denir. Yenidoğan bebeklerde çok sık görülür ve kendi kendine kaybolur. Yetişkinde ise aylarca, bazen yıllarca yerinde kalabilir.

Göz çevresindeki beyaz noktalar neden çıkar?

Göz çevresindeki milia, ölü deri hücrelerinin yüzeye dökülemeyip cildin hemen altındaki küçük bir cepte hapsolmasıyla oluşur. Göz kapağı ve göz altı derisi vücudun en ince derisidir; ağır kremler, güneş hasarı ve sık ovalama bu bölgeyi daha yatkın hale getirir. Nedenine göre iki gruba ayrılır:

• Primer (kendiliğinden gelişen) milia: Belirgin bir tetikleyici olmadan çıkar. Bebeklerde burun ve yanaklarda, yetişkinlerde göz kapakları, göz altı, alın ve şakaklarda görülür.
• Sekonder (sonradan gelişen) milia: Deri hasar gördükten sonra, iyileşme sırasında ortaya çıkar. Yanık, sıyrık, su toplayan bazı deri hastalıkları, derin peeling ya da lazer sonrası dönem, uzun süre kullanılan kortizonlu kremler ve yıllar içinde biriken güneş hasarı bilinen tetikleyicilerdir.

Yoğun, yağlı göz kremlerinin ve gözenek tıkayıcı (komedojenik) makyaj ürünlerinin de katkıda bulunabileceği düşünülür; bu ilişki daha çok gözleme dayanır, kanıtı sınırlıdır. Seyrek görülen iki tür daha vardır: kısa sürede yüzde ve gövdede çok sayıda milianın birden çıktığı eruptif milia ve göz kapağında ya da kulak arkasında milia’ların kızarık bir zemin üzerinde öbekleştiği milia en plaque. Bu iki tür mutlaka dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.

Göz altındaki her beyaz nokta milia mıdır?

Hayır; göz altında beyaz noktalar ya da yüzde beyaz kabarcıklar gördüğünüzde bunlar milia dışında en az dört farklı lezyon olabilir ve tedavileri birbirinden farklıdır. En sık karıştırılanı, sivilce sürecinin bir parçası olan kapalı komedondur (beyaz nokta). Göz altında ise ter bezi kanallarından gelişen siringom ve deride yağ birikimiyle ilişkili ksantelazma sık görülür. Aşağıdaki tablo genel bir yol gösterir; kesin tanı muayeneyle konur.

Kapalı komedonlar sivilce eğilimli ciltte, gözenek tıkanmasıyla oluşur ve akne bakımına yanıt verir; bu konuda siyah nokta ve gözenek bakımı rehberinde ayrıntı bulabilirsiniz. Milia ise gözenekten bağımsızdır; bu yüzden gözenek temizleyici maskeler ve burun bantları ona etki etmez. Siringom da sıkmakla geçmez; koter (elektrokoter) ya da lazerle yüzeyden küçültülebilir, ancak zamanla yeniden belirginleşebilir.

Milia sıkılır mı? Evde yapılmaması gerekenler

Milia sıkılmaz: üzerinde açık bir gözenek olmadığı için parmakla bastırmak içeriği dışarı çıkarmaz, yalnızca çevresindeki ince deriyi ezer. Göz çevresinde sık karşılaştığımız zararlı uygulamalar ve neden önerilmedikleri şöyle:

• Dikiş iğnesi, toplu iğne ya da cımbızla delmek: Steril olmayan uç mikrop taşır; açılan delik çoğu zaman yetersiz kalır ve keratin yerinde durur. Göz kapağına yakın çalışmak göze zarar verme riski de taşır.
• Tırnakla sıkmak: İnce göz altı derisinde morluk ve kabuklanma yapar; özellikle esmer tende aylarca süren koyu leke bırakabilir.
• Buhar yapıp sıkmak: Buhar milia’yı yumuşatmaz, yalnızca deriyi şişirir ve kızarıklığı artırır.
• Sert kese, kahve ya da şeker peelingi: Milia’yı yerinden oynatmaz; ince deride sürtünme yarası ve tahriş yapar.
• Limon, sirke ya da diş macunu sürmek: Asit ve tahriş edici maddeler göz çevresinde yanma, kızarıklık ve kontakt egzama yapabilir; milia’yı eritmez.
• Göz kapağına yüksek oranlı asit peelingi sürmek: Kozmetik asitler göze kaçabilir, kapak derisinde yanık ve uzun süren renk değişikliği oluşturabilir.

Evde güvenle yapılabilecek olan; cildi nazikçe temizlemek, ağır kremlere ara vermek ve beklemektir. İnatçı milia için doğru yer muayene odasıdır.

Milia nasıl geçer? Dermatolojik tedavi seçenekleri

Yetişkinde kalıcı hale gelmiş milia çoğunlukla basit bir mekanik boşaltmayla geçer; çok sayıda ve tekrarlayan milia’da buna cildin yenilenmesini hızlandıran tedaviler eklenir. Seçim sayıya, yerleşim yerine, cilt tipine ve nedene göre yapılır.

Steril iğne ya da bistüri ucuyla boşaltma

Dermatolog cildi antiseptikle sildikten sonra steril, ince bir iğne ya da bistüri ucuyla milia’nın üzerindeki çok ince deri tabakasını açar ve keratin içeriğini hafif bir basınçla ya da komedon çıkarıcı adı verilen küçük bir aletle dışarı alır. İşlem birkaç dakika sürer, çoğu zaman uyuşturma gerekmez; kısa bir batma hissedilir. Ardından birkaç günde geçen küçük bir kızarıklık ya da noktasal kabuk kalabilir. Göz kapağı kenarına ve kirpik diplerine çok yakın milia’larda göz hekimiyle birlikte karar verilebilir.

Retinol ve reçeteli A vitamini türevleri

A vitamini türevleri deri hücrelerinin yenilenme hızını artırarak keratin birikimini azaltır. Var olan bir milia’yı birkaç gecede eritmezler; asıl katkıları çok sayıdaki küçük milia’nın haftalar içinde azalmasına ve yenilerinin çıkmamasına yardım etmektir. Kozmetik düzeyde retinol kullanımı hafif durumlarda yeterli olabilir; daha yaygın durumlarda hekim reçeteli A vitamini türevi bir krem önerebilir. Bu ürünler göz kapağına sürülmez, göz altına ise yalnızca hekimin tarif ettiği mesafede ve sıklıkta uygulanır. Gebelik planlayanlar, gebeler ve emzirenler reçeteli A vitamini türevlerini kullanmamalıdır.

Kimyasal peeling

Glikolik asit, salisilik asit ya da laktik asit içeren yüzeyel peelingler deri yüzeyindeki ölü hücre tabakasını inceltir ve milia’ların kendiliğinden açılmasını kolaylaştırabilir. Özellikle yanak, alın ve şakaklarda yaygın milia’sı olanlarda birkaç hafta arayla tekrarlanan seanslar şeklinde planlanır. Hangi peeling türünün hangi cilde uygun olduğu kimyasal peeling rehberinde anlatılıyor. Göz kapağı ise peeling uygulanmayan bir bölgedir.

Koter, lazer ve dondurma

Çok sayıda ya da plak halindeki milia’da elektrokoterle yüzeyin açılması, ablatif lazerle yüzeyel buharlaştırma ya da kriyoterapi (sıvı azotla dondurma) seçenek olabilir. Bu yöntemler esmer tende geçici açık ya da koyu renk değişikliği bırakabileceği için deneyimli ellerde ve tek tek lezyonlar hedeflenerek uygulanır.

Bebeklerde milia nasıl geçer?

Bebeklerde milia tedavi gerektirmez; çoğunlukla ilk birkaç hafta içinde, bazen birkaç ayda kendi kendine kaybolur. Yenidoğanlarda çok sık görülür ve burun ucunda, yanaklarda, çenede iğne başı büyüklüğünde inci beyazı noktalar şeklindedir. Ağız içinde damakta ve diş etinde görülen benzer beyaz noktalar (Epstein incileri) da aynı yapıdadır ve zararsızdır.

• Bebeğin yüzünü günde bir iki kez ılık suyla yıkayıp yumuşak bir havluyla bastırarak kurulamak yeterlidir.
• Noktaları sıkmayın, ovmayın; üzerine krem, yağ ya da pudra sürmeyin. Yetişkinlere yönelik sivilce ve peeling ürünleri bebek cildinde kullanılmaz.
• Milia, adı benzeyen isilik (miliarya) ile karıştırılabilir. İsilik sıcakta ter kanallarının tıkanmasıyla oluşur; minik su kabarcıkları ya da kırmızı noktalar şeklindedir ve bebek serin tutulunca hızla azalır.
• Kızarık zeminde sivilce gibi görünen lezyonlar yenidoğan aknesi olabilir; o da genellikle kendiliğinden geçer.

Noktalar kızarıyor, irinleniyor ya da yayılıyorsa, bebekte ateş, huzursuzluk veya beslenme sorunu varsa ya da milia birkaç ayı geçtiği halde sürüyorsa çocuk doktoruna veya dermatoloğa gösterin.

Milia için hangi krem kullanılır?

Var olan bir milia’yı kısa sürede eriten bir krem yoktur; kremlerin rolü yenilerinin çıkmasını azaltmak ve küçük, yüzeyel olanların zamanla açılmasına yardım etmektir. Bu amaçla en çok kullanılanlar şunlardır:

• Retinol içeren gece kremleri: Haftada birkaç geceyle başlanır, cilt alıştıkça sıklık artırılır. Göz kapağına sürülmez.
• Glikolik, laktik ya da salisilik asit içeren tonik ve serumlar: Yanak ve alındaki milia eğiliminde düzenli, düşük oranlı kullanım işe yarayabilir.
• Hafif dokulu, komedojenik olmayan nemlendiriciler: Göz çevresinde yoğun, vazelin ağırlıklı ya da çok yağlı kremler yerine jel ya da losyon kıvamında ürünler tercih edilebilir.

“Milia kremi” adıyla satılan ürünler çoğunlukla bu içeriklerin bir karışımıdır; tek başlarına milia’yı yok etmeleri beklenmez. Sabah ve akşam rutininde bu ürünlerin nasıl sıralanacağını doğru cilt bakım rutini yazısında bulabilirsiniz. Gece A vitamini türevi ya da asit kullanıyorsanız gündüz güneş koruyucu şarttır, çünkü bu içerikler cildi güneşe karşı daha duyarlı hale getirir. Gebelik ve emzirme döneminde retinol yerine hekimin önerdiği daha hafif seçenekler tercih edilir.

Milia tekrar çıkar mı, nasıl önlenir?

Evet, eğilimi olan kişilerde temizlenen milia’nın yanında zamanla yenileri çıkabilir; bu, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Tekrarlamayı azaltmak için şunlar yardımcı olur:

• Göz kremini azar azar ve kapak kenarına değil, kemik çıkıntısı hizasına sürün; yoğun bir krem kullanıyorsanız daha hafif bir dokuya geçmeyi deneyin.
• Makyajı yatmadan önce nazikçe temizleyin; göz makyajını ovarak değil, temizleyiciyle ıslatılmış pamuğu birkaç saniye bekletip silerek çıkarın.
• Her gün güneş koruyucu kullanın; yıllar içinde biriken güneş hasarı derinin yenilenmesini yavaşlatır.
• Kortizonlu kremleri hekim önermedikçe yüzde uzun süre kullanmayın.
• Eğilimli ciltte, hekimin önerisiyle düzenli retinol ya da hafif asit kullanımı sürdürülebilir.

Ne zaman dermatoloğa başvurmalı?

Tek tük ve değişmeyen milia acil bir durum değildir; ancak aşağıdaki durumlarda muayene gerekir:

• Kısa sürede çok sayıda yeni beyaz nokta çıkması.
• Milia’nın su toplayan kabarcıkların ya da güneşte kolayca yaralanan derinin ardından gelişmesi; bu, bazı deri ve metabolizma hastalıklarının ipucu olabilir.
• Kızarık, kaşıntılı bir plak üzerinde öbekleşmiş milia.
• Lezyonun büyümesi, kanaması, yara açması ya da üzerinde ince kırmızı damarlar görülmesi. İnci gibi parlak ve giderek büyüyen bir kabarıklık bazal hücreli cilt kanseri olabilir; bu ayrım için cilt kanseri belirtileri ve dermatoskopik kontrol sayfasına göz atabilirsiniz.
• Göz kapağı kenarında, kirpik dibinde ya da görmeyi etkileyen bir yerde olması.
• Göz kapağının iç köşesinde sarı, yassı plaklar: ksantelazma olabilir; kan kolesterolünün de kontrol edilmesi önerilir.
• Evde sıkma girişiminden sonra kızarıklık, şişlik, ağrı ya da irin gelişmesi.

Muayenede milia nasıl değerlendirilir?

Muayenede lezyonlar çıplak gözle ve gerekirse dermatoskopla (ışıklı büyüteç) incelenir; milia’nın komedon, siringom, ksantelazma ya da başka bir büyümeden ayrımı yapılır. Ne zamandır var olduğu, kullandığınız kremler, yakın zamanda geçirilen peeling, lazer ya da yanık, uzun süreli kortizonlu krem kullanımı ve gebelik durumu sorulur. Tanı netse az sayıdaki milia çoğu zaman tek bir işlemle boşaltılabilir; çok sayıda olduğunda boşaltma, A vitamini türevi ve peelingi birleştiren aşamalı bir plan yapılır. Görünüm alışılmışın dışındaysa küçük bir biyopsi gündeme gelebilir.