Küçük bir yara, bir sivilce izi ya da bir ameliyat kesisi iyileşirken bazen beklenenden fazla “çalışır” ve cilt, olması gerekenden çok daha kabarık, sert bir doku üretir. İşte bu fazla iyileşme dokusuna keloid denir. İyi haber: keloid iyi huyludur, kanser değildir; ama görünümü ve bazı kişilerde verdiği kaşıntı-ağrı nedeniyle tedavi gerektirebilir.
Keloid Nedir?
Keloid, bir cilt yaralanması sonrası yara dokusunun (skar) kontrolsüz biçimde, yaranın sınırlarını aşarak büyümesiyle oluşan kabarık, sert ve genellikle parlak bir oluşumdur. Normal bir iz zamanla solarken, keloid büyümeye devam edebilir ve ilk yaradan daha geniş bir alan kaplayabilir.
Keloid Neden Oluşur?
Keloid, yara iyileşmesi sırasında kolajen üretiminin aşırıya kaçmasıyla gelişir. En önemli faktör genetik yatkınlıktır; ailesinde keloid olanlarda risk daha yüksektir. Ayrıca koyu ten, genç yaş ve bazı bölgeler (göğüs, omuz, kulak memesi, çene hattı) keloid gelişimine daha yatkındır. Tetikleyiciler arasında kulak deldirme, ameliyat kesileri, yanıklar ve sivilce izleri sayılabilir.
Keloid ile Hipertrofik Skar Farkı
Sık karıştırılır: hipertrofik skar da kabarıktır ama yaranın sınırları içinde kalır ve zamanla geriler. Keloid ise sınırları aşar ve kendiliğinden gerilemez. Bu ayrım tedavi planını doğrudan etkiler.
Keloid Tedavi Yöntemleri
Keloid tedavisi sabır ister ve genellikle birden fazla yöntem birlikte kullanılır:
- İntralezyonel uygulamalar: Keloid içine yapılan, dokuyu yumuşatıp küçülten uygulamalar tedavinin temelidir.
- Kriyoterapi (dondurarak tedavi): Özellikle küçük keloidlerde etkilidir.
- Lazer uygulamaları: Kızarıklığı ve kabarıklığı azaltmaya yardımcı olur.
- Baskı ve silikon ürünler: Özellikle yeni izlerde keloidi önlemede ve geriletmede destekleyicidir.
Keloid Nasıl Önlenir?
Keloide yatkınlığı olanlarda en iyi yaklaşım önlemektir: gereksiz cilt travmalarından (deldirme, dövme) kaçınmak, yaraları erken ve doğru bakımla iyileştirmek, sivilceleri sıkmamak önemlidir. Ailesinde keloid öyküsü olanlar, planlı bir müdahale öncesi mutlaka dermatoloğa danışmalıdır. Erken müdahale, keloid büyümeden tedaviyi kolaylaştırır.